Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
De spelende mens
25 juli, 2018
Eerder deze maand in Vancouver viel een inbreker door de mand. Hij dacht dat hij een winkel ging bestelen, maar kwam in een ‘escape room’ terecht waar hij niet meer uitgeraakte. Ten einde raad belde hij 911. De moraal van dit verhaal: af en toe een uitdagend spel spelen vergroot uw kansen als inbreker.
Dat kan ik breder trekken. De mens zou homo ludens moeten worden, de spelende mens die het spel in zijn leven integreert. Als kind waren we dat al. Hoe jonger je bent, hoe minder de neiging tot spelen door het schoolse onderwijssysteem en serieuze werkverhoudingen is weggepolijst. Sterker nog: wil je jonge kinderen of oudere professionals verleiden tot leren, dan is een speelse aanpak onontbeerlijk.
Afgelopen weekend ervoer ik dat in het Rijksmuseum. De neefjes waren op bezoek en mede vanwege de hoge temperaturen liepen we een groot risico op landerigheid. Het Rijks biedt deze zomer gelukkig een ‘escape game’. De twee jongens, eindelijk nét oud genoeg voor het museum, gingen aan de slag met geheime opdrachten, puzzels en raadsels, op zoek naar een verdwenen pagina uit een boek in de bibliotheek. En passant kregen ze nog wat hoogtepunten uit de vaderlandse geschiedenis mee, met enige zogenaamd politiek correcte, maar nuttige annotaties van mijn kant.
Gelukkig vonden we de juiste code. Want toen ik mij laatst met een paar vrienden in een escape room voor volwassenen bevond, lukte het niet om binnen een uur alle puzzels op te lossen en zo zelfstandig de uitgang te vinden. Gelukkig was de blamage slechts een intermezzo van een verder erg gezellig avondje uit, maar als zoiets bij een teamuitje met collega’s gebeurt, moet je elkaar toch eens diep in de ogen kijken.
Zo’n spel kan je veel leren over diversiteit binnen teams. Een ruime mate daarvan brengt meer ideeën, meningen en gezichtspunten binnen handbereik, dus meer middelen om ingewikkelde problemen op te lossen. Maar kom je allemaal van een andere planeet, dan wordt het weer lastig om met elkaar te communiceren. Voor dat laatste heb je niet alleen een gemeenschappelijke taal en referentiekader nodig, maar ook vertrouwen.
In een spel kun je een veilige omgeving creëren waarin individuen en teams kunnen leren. In de gezondheidszorg bijvoorbeeld leren zorgverleners hoe ze met lastige patiënten moeten omgaan aan de hand van simulaties. Diverse bureaus bieden intensieve managementgames aan. Het tegenovergestelde – elke dag een paar minuten spelen, ofwel ‘nudging’ – werkt weer goed als je mensen aan hun ‘soft skills’ wilt laten werken. Tot slot leent een spel zich goed voor teambuilding. Als in september de zon nog schijnt kunt u onder leiding van oud-mariniers naar neergestorte piloten zoeken zoals deze krant afgelopen zaterdag berichtte. Regent het, ga dan vooral naar zo’n vermaledijde escape room.
Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Brood en spelen
18 juli, 2018
‘Panem et circenses’ had het Romeinse volk nodig. Brood en spelen. Dat laatste kreeg bijna de helft van wereldbevolking met het WK voetbal in ruime mate. 3,4 miljard mensen hebben naar de kampioenschappen gekeken. Het levert de FIFA zo’n €5 mrd aan omzet op – 25% meer dan 2014.
Het Franse team deed me denken aan de posters tegen racisme die vroeger bij mij op school hingen. Alle kleuren hand in hand, eigenlijk te mooi om waar te zijn. De Franse équipe maakte het wel degelijk waar: de jongens die Frankrijk de wereldbeker wisten te bezorgen, hebben ouders uit onder meer Algerije, DR Congo, Duitsland, Italië, Kameroen, Mali, Marokko, Mauritanië, Portugal, Senegal en Spanje.
Het is plezierig om te lezen dat ook de aanhangers van het Front National het nationale team een warm hart toedroegen. Kennelijk staat een land voor veel meer dan alleen afkomst en gemeenschappelijke uiterlijke kenmerken. We mogen hopen dat ras geen rol van betekenis meer speelt bij de vraag of je er wel of niet bij hoort.
Met de winst van Les Bleus stonden de ‘banlieues’, de voorsteden van Franse steden, weer uitvoerig in de belangstelling, uiteraard als troosteloos decor van een kansloze jeugd waar dan toch een stervoetballer uit voortkwam. Kylian Mbappé, 19 nog maar, is geboren in zo’n banlieue. Veel voorsteden hebben door hun armoede en slechte onderhoud een beroerde reputatie.
Vorig jaar ben ik nog in Noissy-le-Grand geweest, een banlieue van Parijs waartoe de woonwijk Espaces d’Abraxas uit de jaren tachtig behoort. De Catalaanse architect Ricardo Bofill ontwierp de postmodernistische woontorens Arc, Palacio en Théâtre, zo megalomaan en macaber dat de dystopische filmcyclus The Hunger Games het gebied als set heeft gebruikt.
Het gegeven van deze serie is verontrustend. In het toekomstige land Panem, thans de VS, worden elk jaar in elk district met een loting onder 12- tot 19-jarigen één jongen en één meisje uitgeloot. Ze moeten vechten tot er één dood is en de bevolking kijkt verplicht toe. De winnaar krijgt een levenslang salaris en een huis in de Winnaarswijk van hun district.
Zo kansarm als in The Hunger Games zijn de banlieues niet, maar het is wel behelpen. Een lichtpunt is het vijf jaar geleden particulier opgerichte École 42, een programmeerschool voor jongeren, waar ik op deze plek al eerder enthousiast over schreef. Toelatingseisen zijn ambitie en motivatie, papieren hoef je niet te laten zien en geld hoef je niet mee te nemen. Vorig jaar was ‘42’ de beste coderingsschool ter wereld. Eind september opent een Nederlands initiatief volgens dit concept onder de naam Codam op het Marineterrein in Amsterdam. Hoog tijd, want de universitaire IT-opleidingen kunnen de toestroom van studenten inmiddels al niet meer aan en stellen numeri fixi in.
Hopen dat op de nieuwe programmeerschool net zo’n bonte stoet afkomt zoals het Franse voetbalteam.
Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Het Noord-Korea van Afrika
12 juli, 2018
Afgelopen maandag, toen de president van Eritrea en de minister-president van Ethiopië hun handtekening onder het vredesverdrag zetten in de Eritrese hoofdstad Asmara, waande ik me weer even in dit ‘Piccola Roma’. Ik bracht er oud en nieuw door.
De stad, gelegen op 2400 meter hoogte, is adembenemend. De Italianen zwaaiden er in de jaren dertig de koloniale scepter en gebruikten het als decor voor een zeer geslaagd architectonisch experiment. Het ‘Italiaans rationalisme’ bracht schitterende staaltjes van een specifiek modernisme voort vanuit het geloof dat het menselijk brein elk probleem kan oplossen. De strakke lijnen van bioscopen, benzinestations en kerken hebben de stad een plek op de UNESCO-werelderfgoedlijst opgeleverd.
Italiaanse toeristen kunnen met hun taal nog terecht bij ouderen en ook het geloof in maakbaarheid heeft de roerige geschiedenis overleefd. President Isajas Afewerki is al sinds de onafhankelijkheid van zuiderbuur Ethiopië in 1991 aan de macht in het land dat wel het Noord-Korea van Afrika wordt genoemd. Hij schendt de mensenrechten dan ook met verve. De dienstplicht is er een vorm van modern lijfeigenschap van staatswege: niemand weet precies hoe lang hij (of zij) in dienst moet, maar het kan zo maar een decennium duren. Vrije pers bestaat in Eritrea niet en maar 1% van de bevolking gaat online. Het beschikbare internet verloopt via de regeringsportal en is zo traag, weet ik uit eigen ervaring, dat je je afvraagt waarom die 1% het überhaupt nog probeert.
Tijdens de jaarwisseling mocht ik met een speciale vergunning zelfstandig de hoofdstad verlaten. Ik reisde naar Massawa, de door Ethiopië in puin geschoten voormalige hoofdstad, al in de 15de eeuw een belangrijke havenstad. Ga er eens heen. Is dat te veel gedoe omdat inderdaad nauwelijks een vliegtuigmaatschappij Asmara bedient, praat dan eens met een Eritreër. Dat moet lukken: na Syrië was Eritrea vorig jaar herkomstland nummer twee van vluchtelingen. Het zijn vooral jonge mensen die elders een nieuw leven willen opbouwen, overigens vooral in de regio zelf.
Wellicht krijgt het rationalisme gelijk en overwint de ratio elk probleem. Een einde aan het langdurige Eritrees-Ethiopische conflict is een hoopvol teken. Tijdens een diner afgelopen zondag zei premier Abiy Ahmed van Ethiopië: ‘We zullen de muur neerhalen en met liefde een brug bouwen tussen de twee landen.’ Je kunt wel horen dat hij zijn proefschrift over conflictoplossing schreef.
Wat bouwen ze precies? Ze beginnen met havens, van levensbelang voor ‘land-locked’ Ethiopië, een van de snelst groeiende economieën van Afrika, en het herstel van telefoonlijnen. Vergeet ook internet niet, zou ik zeggen.
De Oostenrijkse kanselier Kurz wil de EU-grenzen voor vluchtelingen sluiten. Volgens mij is een vreedzaam Oost-Afrika een stuk effectiever en menselijker.