Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie, de samenleving en het economische systeem komen hier aan bod. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Levenskunst
25 april, 2018
Je kunt je hele leven op zoek zijn naar die perfecte club waar je op de gastenlijst staat en je met egards wordt binnengehaald. Als dat niet gebeurt, dan is dat triest. Nog triester is het als overal de rode loper voor je ligt uitgerold, maar je je nergens weet staande te houden.
Tim Bergling, beter bekend als de succesvolle dj Avicii, stierf in raadselachtige omstandigheden op zijn 28ste in een resort in Oman. Een misdrijf ligt niet voor de hand. Wat wel: uitputting, slecht management en een dosis pure pech.
Hij was een grote ster aan het firmament van de elektronische muziek. In 2013 werd de Zweed uitgeroepen tot op twee na beste dj ter wereld. In 2016, het jaar waarin hij stopte met live optreden, had hij een vermogen van ongeveer $75 mln. De druk werd hem echter te veel. ‘Er blijft te weinig van mezelf over voor het leven van een echte persoon achter de artiest’, zei hij.
Lidmaatschap van de Club van 27 heeft Avicii nog net weten te vermijden, de fameuze club van artiesten zoals Jimi Hendrix, Kurt Cobain en Amy Winehouse, die op hun 27ste de pijp aan Maarten gaven, maar daar is alles ook wel mee gezegd.
Wat is de wijze les? Nauwelijks dat succesvolle sterren uit moeten kijken met welk volk ze zich omringen, want dat spreekt voor zich. Misschien dat we ons wat meer moeten aantrekken van getroebleerde jonge mensen.
De gemiddelde twintiger is geen Avicii met plotselinge roem en rijkdom, maar heeft wel keuzestress en prestatiedrang. Burnouts liggen op de loer en komen onder jongeren veel te vaak voor. Ze willen het maximale uit het leven halen en krijgen continu prikkels vanuit hun (digitale) sociale netwerk. Zekerheden hebben ze amper: deze week werd bekend dat van de 15- tot 25-jarigen vorig jaar nog maar 355.000 een vaste baan hadden tegen 667.000 in 2003.
Deze generatie zou moeten leren dat ook het langzame leven de moeite waard is en dat perfectie niet haalbaar is. Het motto ‘niet meer maar beter’ zou onderwerp kunnen zijn van een nieuw schoolvak ‘levenskunst’.
Diverse filosofen hebben zich gebogen over het goede leven. In de zestiende eeuw kwam de Franse kasteelheer Michel Montaigne in zijn Essais met verfrissende, actuele denkbeelden. De mens is volgens hem grillig en zit boordevol tegenstellingen. Het leven is bovendien eindig, dus kan een mens beter in het hier en nu leren leven dan uitgaan van een ideaal. Hiervoor is niet alleen bezinning nodig, maar ook bezieling en daadkracht. ‘Het grootste ding ter wereld is te weten hoe je van jezelf kunt zijn’, schreef hij.
Die wijsheid gaat een tijdje terug. Volgens de Griekse schrijver Pausanias was als inscriptie in de pronaos van de Tempel van Apollo in Delphi de volgende nuttige inscriptie te lezen: ‘Ken uzelf’. Met die opdracht moeten anno 2018 jongeren aan de slag die zich willen voorbereiden op een snel veranderende samenleving.
Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Black
18 april, 2018
Afgelopen zaterdag werd Winnie Mandela begraven met massaal rouwbeklag. Op diezelfde dag was Beyoncé de hoofdact op het Amerikaanse festival Coachella, met kaartjes tussen de $429 en $1.000 toch behoorlijk elitair. De moeder van de Zuid-Afrikaanse natie werd begraven; tegelijk stond een nieuwe black queen op.
De wereld bekent kleur.
De symbolische waarde van Beyoncé’s optreden is groot. ‘Dankjewel Coachella, dat ik de eerste zwarte vrouw mag zijn die de hoofdact doet’, zei ze zelf. Jaarlijks wordt het festival in Californië bezocht door 100.000 mensen, die Elahe Izadi van de Washington Post omschrijft als ‘dronken witte hipsters met een indianentooi en een heleboel glitter’. ‘Queen Bey’, zoals Beyoncé Giselle Knowles-Carter vaak wordt genoemd, pakte uit met de Black National Anthem en een fragment van Malcolm X’s speech ‘Wie heeft je geleerd jezelf te haten’. Yolanda Sangweni van website Essence schreef: ‘Boy, wat was de show zwart. Black. Blackity Black y’all’.
Dat zwarte artiesten doordringen tot de mainstream mét een politiek verhaal is niet alleen fascinerend. Het is ook een teken dat er voor de burgerrechtenbeweging nog werk aan de winkel is.
Niet alleen in de Verenigde Staten is de raciale spanning soms om te snijden. De begrafenisceremonie van Winnie Mandela gaf een inkijkje in de politieke stand van zaken in Zuid-Afrika. Bij de begrafenis van haar ex-man Nelson Mandela in 2013 werd de recent afgetreden president Jacob Zuma met boegeroep onthaald; hij is nog steeds impopulair. De nieuwe president Cyril Ramaphosa ligt beduidend beter. Hij gebruikte zijn spreektijd om het zwaar verdeelde ANC op te roepen in Winnies geest ten strijde te trekken tegen onrecht en ongelijkheid. De Zuid-Afrikanen zijn niet vergeten hoe zij 27 loodzware jaren lang standvastig bleef strijden terwijl haar man in de gevangenis zat.
Over de doden niets dan goeds, maar waarom is Ramaphosa nu zo populair? Dat ligt waarschijnlijk aan zijn aankondiging om de herverdeling van het land te versnellen. Dat doet hij ‘niet alleen om het historische onrecht recht te zetten, maar ook om meer land beschikbaar te maken voor landbouw’. Tegenstanders waarschuwen voor Zimbabwaanse toestanden. Robert Mugabe, de recent gewipte dictator van Zuid-Afrika’s noorderbuur, vernietigde met een anti-imperialistische landonteigening binnen enkele jaren een bloeiende landbouwsector en daarmee de economie.
Toch is herverdeling van land een sleutel voor sociale en economische verandering. Een brievenschrijver schrijft in de Zimbabwaanse krant The Standard dat Mugabe’s landhervormingsbeleid ‘perfect in orde was, zeker in principe’. Winnie Mandela sprak zich, veel meer dan Nelson, in stevige bewoordingen uit voor landhervorming. Nu nog een eerlijke en waardige uitvoering waarvoor Nelson noch Winnie zich hoeven om te draaien in hun graf.
Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Openvensterpolitiek
11 april, 2018
Bij misstanden kun je roepen om openheid of je vinger opheffen. Op dat punt zijn tussen de Britten en de Nederlanders interessante vergelijkingen te maken.
Het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn goede buren en tussen Hoek van Holland en Harwich is het slechts 200 km varen. Stereotiepe culturele verschillen zijn er echter wel: Nederlandse gezinnen wonen in een glazen etalage terwijl de Engelsen erg op hun privacy zijn gesteld, tot op het dwangmatige af. Groepjes Engelse jongeren, op bezoek met hun ‘stag party’ vergapen zich op de Amsterdamse Wallen aan sekswerkers die hun gordijntje alleen dichtdoen als ze aan het werk zijn.
Op onze beurt spreken wij weer schande van al die Engelse toeristen die in drommen overlast in onze hoofdstad veroorzaken. In onze contreien, waar we gewend zijn hutjemutje te leven, denken we in termen van overlast. Daartegenover staat het Angelsaksische systeem met veel meer ruimte; zij zijn behept met schade en aansprakelijkheid. In elke uithoek van de eilandnatie vind je borden die je waarschuwen voor het gevaar van uitglijden, hete vloeistoffen of scherpe randjes. Ik word daar persoonlijk wat agressief van. De tijden veranderen echter en inmiddels staat op een bord bij de Prinses Diana speeltuin in Kensington Gardens in Londen, dat de risico’s ‘bewust zijn aangebracht opdat uw kind risico’s kan leren beoordelen in een gecontroleerde speelomgeving, liever dan in de ongecontroleerde en ongereguleerde wijdere wereld’.
In Nederland fiets ik ook wel eens langs een speeltuin. Daar lazert er ook af en toe een kind van de schommel. Gevaar hoort er gewoon bij en met torenhoge schadeclaims hoef je bij de polderrechter niet aan te komen. Bij onze westerburen straks dus misschien ook niet meer.
Tegelijkertijd heeft de Nederlander net zo’n berustende houding bij de beroerde positie van de vrouw op de arbeidsmarkt en dat vind ik wat minder goed te pruimen. Op de jaarlijkse gendergelijkheidsranglijst van het World Economic Forum zakte Nederland van de 16e naar de 32e positie en maar weinig bedrijven nemen actie om het wettelijke cijfer van 30% vrouwen in raden van bestuur en commissarissen te halen. Een initiatiefwet is in de maak om onder het motto ‘gelijk loon voor gelijk werk’ mannen en vrouwen in dezelfde functie te vergelijken, en bedrijven die verschillend belonen te beboeten. De wet heeft een normatief uitgangspunt, het opgeheven vingertje ten top.
Hoe doen de Engelsen dat, die ook een vrij beroerde ‘pay gap’ hebben? Zij pakken het heel anders aan. Bedrijven moeten slechts openheid van zaken geven over dit verschil in inkomen. Ze krijgen alleen boetes als ze niks publiceren. De gordijnen gaan open, maar de moralistische preek blijft achterwege.
Wie zal de verwachtingen overtreffen? Of, om dat met een mooi Engels spreekwoord te zeggen: ‘who will beat the Dutch?’