Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
De kracht van de liefde
23 mei, 2018
Toen dominee Michael Bruce Curry bij Harry en Meghan’s huwelijk sprak: ‘Stel je deze oude wereld voor waarin het om de liefde draait’, viel me dat niet zwaar. Ik bezocht op dezelfde dag een huwelijksfeest in de Bulgaarse stad Varna aan de Zwarte Zee. Het internationale gezelschap vierde eensgezind de liefde. Die kan grenzen slechten en bruggen bouwen.
Aan beide hebben we in Europa behoefte, dus hoop ik dat het sprookjeshuwelijk van Harry en Meghan (en dat van mijn gemengde Nederlands-Bulgaarse vriendenstel) als inspiratiebron mag dienen voor het Europese project. Dat is aan slijtage onderhevig, met weinig animo voor uitbreiding, de Hongaarse nationalist Orbán stevig in het zadel en een merkwaardige coalitie in Italië die voor €100 mrd aan populaire plannen geen financiering heeft en daarmee op ramkoers ligt met de Europese partners.
De Britten hoefden zich even geen zorgen te maken over brexit en konden zich laven aan puur geluk. Het koninklijke paar zag er verliefd uit, Oprah Winfrey was van de partij en de speech van dominee Curry heette ‘De kracht van de liefde’. In de voetsporen van Martin Luther King deed hij een beroep op het voorstellingsvermogen van de aanwezigen. ‘Stel je buurten en gemeenschappen voor waarin het om liefde draait. Stel je regeringen en naties voor die om liefde draaien’.
In Bulgarije vinden ze dat niet eenvoudig: anno 2018 is het land het armste lid van de Europese Unie. Het staat op plaats 100 (van de 156) in het World Happiness Report, waarmee de Bulgaren net iets gelukkiger zijn dan de Nepalezen maar iets ongelukkiger dan de Kameroenezen. Wel heeft het Europese huwelijk gunstig uitgepakt. De levensstandaard gemeten in koopkracht is van 34% van het Europese gemiddelde in 2007 toegenomen tot 53% in 2016. Samen met Togo en Letland hebben ze hun gevoel van geluk het meest zien toenemen. Dat is de ‘power of love’, maar van warme gevoelens stroomt het land nog niet over.
Wellicht hebben de Bulgaren er moeite mee dat ze het ooit veel beter deden. Zo’n 7000 jaar geleden ontwikkelde zich er de eerste Europese beschaving. Nog vóór Mesopotamië, Egypte en de Indusvallei wonnen en bewerkten ze er goud.
Terwijl vandaag en morgen de Europese Beweging Nederland het 70-jarige jubileum van het Congres van Den Haag viert — door velen beschouwd als het eerste ‘federale moment’ in de Europese geschiedenis — is het Europese project een groot vraagteken. Op de EU-Westelijke Balkan top in de Bulgaarse hoofdstad Sofia vorige week zei de Albanese leider Edi Rama: ‘We hebben 50 jaar geleefd met een rode horizon die we nooit bereikt hebben. We willen nu niet met een blauwe horizon leven.’
Liefde moet van twee kanten komen, dus zal een waarlijk huwelijk tussen EU en Albanië of Macedonië (helaas) nog wel even op zich laten wachten. In de tussentijd moet u beslist een keer naar Varna.
Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie op maatschappelijk, economisch en technologisch vlak. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Rave-olution
16 mei, 2018
Als ik bij een bezoek aan een nieuwe stad het nachtleven ontdek, voel ik dezelfde vlinders als toen ik als tiener poppodium Nighttown in Rotterdam bezocht. Het geeft een gevoel van vrijheid: ik kan gaan en staan waar ik wil en mag zijn wie ik ben.
Zoals destijds in de ‘basement’ van Nighttown wordt in veel clubs tot mijn genoegen nog altijd techno gedraaid. Deze muziek, afkomstig uit Detroit, had als hoogste heiligdom tot voor kort de Berlijnse club Berghain. De diversiteit en enthousiasme van het publiek zijn er ongeëvenaard en de feestjes gaan er niet zelden meer dan 24 uur door. Voor slapelozen en dansfreaks een ideale plek waar bovendien niemand gek van je opkijkt, hoe je er ook uitziet. De club is een tijdelijke veilige haven voor een bonte stoet paradijsvogels. Een nieuw broertje, de School in Amsterdam, opent met deze attitude zelfs haar huisregels: ‘We verwachten een open houding van onze bezoekers ten opzichte van andere gasten, ongeacht hun afkomst, geslacht, seksuele geaardheid, godsdienst en leeftijd.’
Geen kathedraal zo mooi en hoog, of elders wordt eentje gebouwd die nog adembenemender is. Dat is dus ook gebeurd. Mijn kennismaking eind 2016 met club Bassiani in de Georgische hoofdstad Tbilisi was om nooit te vergeten. De techno was ongekend, het geluid kristalhelder en de crowd uitzinnig in de catacomben van het in 1931 door de Sovjets gebouwde voetbalstadion. In deze vrijplaats zijn ook lesbische, homo-, bi-, trans- en interseksuele bezoekers (de LGBTI-gemeenschap), welkom en dat is in Georgië absoluut niet vanzelfsprekend.
In een land dat zo conservatief is dat er bij relletjes zelfs uitbaters van veganistische restaurants zijn bekogeld met worstjes kun je je voorstellen dat zo’n vrijhaven stevig onder vuur ligt. De eigenaren pleitten bovendien voor een minder (kei)hard drugsbeleid. Het gevolg bleef niet uit. Afgelopen vrijdagnacht werd Bassiani binnengevallen door de politie. De eigenaren werden afgevoerd, bezoekers werden met automatische wapens op zich gericht naar buiten gedreven en het slot ging erop.
De autoriteiten hebben waarschijnlijk niet gerekend op de reactie die de inval veroorzaakte: een horde jongeren, dj’s incluis, toog naar het parlementsgebouw en begon er te dansen. Ze hielden niet op tot zondagavond de minister van Binnenlandse Zaken zijn excuses aanbood.
De rave-olution is het bewijs voor het veel diepere belang van clubcultuur voor jonge mensen dan hedonisme of gezelligheid: clubcultuur staat voor vrijheid en tolerantie. Bassiani is niet zonder reden genoemd naar een 13de-eeuwse veldslag die bepalend was voor de Georgische onafhankelijkheid.
Georgië staat op een kruispunt en kan twee kanten op: conservatief en gesloten, of open en tolerant. De ravende jongeren hebben die tweede mogelijkheid een stukje dichterbij gebracht.
Iedere week publiceert tijdgeestonderzoeker Farid Tabarki een column in Het Financieele Dagblad, over een breed scala aan onderwerpen. Thema’s zoals innovatie, de samenleving en het economische systeem komen hier aan bod. De column verschijnt ook wekelijks op onze website. Wil je meer columns van Farid lezen? http://fd.nl/auteur/farid-tabarki
Kluizenaarskoninkrijk
2 mei, 2018
Als ik zeg dat ik alle landen van de wereld wil bezoeken, krijg ik enthousiaste reacties met direct daarop de vraag of ik Noord-Korea al heb bezocht. Bij het antwoord ‘ja’ valt ongeloof mij ten deel. Blijkbaar heeft de Democratische Volksrepubliek Korea een reputatie hoog te houden: van alle 198 landen het lastigst binnen te komen.
Omdat ik een groepsreis boekte viel het mee, maar historisch gezien is dat beeld begrijpelijk. Al in de 19de eeuw was Korea gekant tegen moderne invloeden en sloot het de grenzen. Alleen met China onderhield het nog betrekkingen. Sindsdien ging Korea door het leven als het Kluizenaarskoninkrijk.
Er zijn nu twee Korea’s. Het zuidelijke deel is met 51 miljoen inwoners de 11de economie ter wereld. Het Noorden blijft ver achter: met 25 miljoen inwoners staat het economisch op plaats 125. Dat levert contrasten op. Seoel is een lichtstad; in Pyongyang is nauwelijks straatverlichting.
Acht jaar geleden zette ik voet op de Noord-Koreaanse bodem. Mijn hotel stond op een eiland en mijn bewegingsvrijheid was beperkt tot de gangen van het hotel. Het verblijf was van minuut tot minuut van bovenaf vastgelegd, begeleid door reisleiders die op robots leken. Bijna eng indrukwekkend was een voorstelling van het Arirang Festival. In een stadion met een capaciteit van 150.000 mensen, het grootste ter wereld, vond een gymnastische en artistieke opvoering plaats dat zijn weerga niet kende. De tienduizenden deelnemers maakten mozaïekfoto’s mogelijk door op het juiste moment gekleurde kaarten omhoog te houden. Zo demonstreerden ze de macabere schoonheid van het individu dat opgaat in de massa. Na anderhalf uur werd een wereldbol met een verenigd Korea het veld opgedragen.
De beide Korea’s praten weer met elkaar en vanaf overmorgen is het in de beide landen zelfs even laat, omdat Noord-Korea de klok een half uur verzet.
Is er hoop voor de wereld? Je zou er bijna in geloven nu dichter bij huis ook Saoedi-Arabië aan het veranderen is. Voorlopig is het nog een onneembare vesting, want een toeristenvisum verstrekken de autoriteiten niet. Maar de nieuwe kroonprins Mohammad bin Salman stoomt zijn koninkrijk nu eindelijk klaar voor de 21ste eeuw. Vrouwen mogen er vanaf de zomer zelf auto rijden en dat is een hele stap vooruit in een land dat consequent alle mensenrechten, en die van vrouwen in het bijzonder, met voeten trad. Vorige maand mochten de Saoedi’s bovendien voor het eerst sinds 1983 weer naar de bioscoop. Vertoond werd Disney’s Black Panther waarin een (zwarte) prins zijn land transformeert. Hoe toevallig.
Klap op de vuurpijl is de aankondiging dat Saoedi-Arabië binnenkort de eerste toeristenvisa zal uitgeven. Terwijl steeds meer landen zich proberen af te sluiten van de grote boze buitenwereld daar openen de twee kluizenaarskoninkrijken juist hun deuren. Over dat laatste hoor je mij niet klagen.